Pierre Bourdieu

Αν ήθελα να απαντήσω µε µια φράση σ’ αυτό που είπες, θα έλεγα: γεννιόµαστε προκαθορισµένοι και έχουµε µια µικρή ευκαιρία να καταλήξουµε ελεύθεροι. Καταλογίζω σ’ εκείνους που επικαλούνται υπερβολικά την ελευθερία, το υποκείµενο, το άτοµο κτλ. ότι εγκλωβίζουν τους κοινωνικούς δρώντες στην ψευδαίσθηση της ελευθερίας, δηλαδή σε έναν από τους δρόµους µέσω των οποίων εφαρµόζεται ο ντετερµινισµός. 

Μόνο υπό τον όρο να οικειοποιηθούµε τα εργαλεία σκέψης, καθώς και τα αντικείµενα σκέψης που προσλαµβάνουµε, µπορούµε να γίνουµε κάπως το υποκείµενο των σκέψεών µας, υπό τον όρο, µεταξύ άλλων, να επανοικειοποιηθούµε τη γνώση των ντετερµινισµών.